Б.МӨНХТАМИР: ОХУ-ААС ШАТАХУУНЫ НИЙЛҮҮЛЭЛТ ТАСРААГҮЙ Ч МОНГОЛ УЛСЫН АВТОБЕНЗИНИЙ ХЭРЭГЛЭЭ ӨСӨН НЭМЭГДСЭЭР БАЙНА.
Шатахууны шуурхай штабын ээлжит хуралдаан өнөөдөр (2026.11.06) болж, шатахууны импорт, тээвэрлэлт, нөөц, түгээлт, чанар болон үнийн хяналтын асуудлыг хэлэлцлээ.
Хуралдааны дараа Аж Үйлдвэр, Эрдэс Баялгийн дэд сайд, Шатахууны шуурхай штабын дарга Б.Мөнхтамир шатахууны хангамжийн өнөөгийн нөхцөл байдал болон олон нийтийн дунд үүсээд буй зарим эргэлзээтэй асуудалд дэлгэрэнгүй тайлбар өглөө.
НИЙЛҮҮЛЭЛТ ТАСРААГҮЙ ГЭДЭГ НЬ ХЭРЭГЦЭЭГ БҮРЭН ХАНГАСАН ГЭСЭН ҮГ БИШ
ОХУ-аас Монгол Улсад суугаа Онц бөгөөд Бүрэн эрхт Элчин сайдын шатахууны нийлүүлэлттэй холбоотой мэдэгдлийн талаар дэд сайд Б.Мөнхтамир байр сууриа илэрхийллээ.
Тэрбээр ОХУ геополитикийн хүндрэлтэй нөхцөлд ч Монгол Улсад шатахууны нийлүүлэлтээ тасралтгүй үргэлжлүүлж ирснийг онцолж, Оросын талын хамтын ажиллагаанд талархал илэрхийлэв.
ОХУ-аас Монгол Улсад долдугаар сард 47 мянган тонн, наймдугаар сард 67 мянган тонн, есдүгээр сард 64 мянган тонн, аравдугаар сард 57 мянган тонн шатахуун нийлүүлсэн бол арваннэгдүгээр сард 70 мянган тонн нийлүүлэхээр баталгаажуулаад байна. Автобензиний сарын хэрэглээ ердийн үед 70 мянган тонн орчим байдаг бол зуны улиралд сардаа 100 мянган тоннд хүрдэг. Иймээс Монгол Улс шатахууны хангамжаа зөвхөн нэг улсаас хамааралтай байлгахгүй байх, өсөн нэмэгдэж буй хэрэглээгээ хангах зорилгоор импортын эх үүсвэрээ төрөлжүүлж, БНХАУ, Казахстан, БНСУ зэрэг улсаас Евро5 стандартын шатахуун татан авах ажлыг хэрэгжүүлж байна.
Нөгөө талаас Монгол Улсын газрын тосны бүтээгдэхүүний жилийн хэрэглээ сүүлийн дөрвөн жилийн хугацаанд 1.7 сая тонноос 3.1 сая тонн болж өссөн байна. Энэ нь эдийн засгийн үйл ажиллагаа өргөжиж, аж ахуйн нэгжүүдийн үйлдвэрлэл, тээвэрлэлт эрчимжсэн, автомашины импорт болон хэрэглээ нэмэгдсэнтэй холбоотой юм.
ВАГОН-ЦИСТЕРНИЙ ХҮЛЭЭГДЭЛ ҮҮССЭН НЬ ЗОХИОМОЛ ХОМСДОЛ ГЭСЭН ҮГ БИШ
Өнгөрсөн долоо хоногт төмөр замын өртөөнүүдэд шатахуун тээвэрлэсэн вагон-цистернүүд олноор хуримтлагдсан нь аж ахуйн нэгжүүд зориудаар шатахууны хомсдол үүсгэж байгаа гэх хардлага, шүүмжлэл дагуулсан.
Энэ талаар дэд сайд Б.Мөнхтамир тайлбарлахдаа вагон-цистерний хүлээгдэл үүссэн гол шалтгаануудын нэг нь зуны дизель түлшнээс өвлийн дизель түлшинд шилжих технологийн болон агуулахын хүчин чадлын хүндрэл гэдгийг онцлов.
Арав, арваннэгдүгээр сар нь дизель түлшний улирлын шилжилтийн үе бөгөөд аж ахуйн нэгжүүд зуны дизель түлшний үлдэгдлээ борлуулж, агуулахын савыг сулласны дараа өвлийн дизель түлшийг хүлээн авч буулгах шаардлагатай байдаг.
Одоогоор өртөөнүүдэд хүлээгдэж буй вагон-цистернүүдийн дийлэнх нь дизель түлш тээвэрлэж байгаа аж.
Харин АИ-92, Евро-92, АИ-95, АИ-98 зэрэг автобензинийг Сүхбаатар өртөөгөөр хүлээн авч, Толгойт өртөөнд хүргэн буулгасны дараа шууд түгээлтэд гаргаж байгааг тайлбарлав.
Иймд вагон-цистерний хүлээгдлийг автобензинийг зориудаар нөөцөлж, зохиомол хомсдол үүсгэж байгаа гэж үзэх үндэслэлгүйг Шатахууны шуурхай штабаас мэдэгдлээ.
ЭНГИЙН АИ-92-ЫГ ЕВРО-92 НЭРЭЭР ХУДАЛДААЛЖ БАЙГАА ЭСЭХЭД ХЯНАЛТ ТАВЬЖ БАЙНА
Сүүлийн үед энгийн АИ-92 автобензинийг Евро-92 нэрээр өндөр үнээр худалдаалж байгаа эсэх талаар иргэдийн дунд эргэлзээ үүссэн.
Энэ асуудалд дэд сайд Б.Мөнхтамир тайлбар өгөхдөө хоёр төрлийн автобензин нь чанарын үзүүлэлт, ялангуяа хүхрийн агууламжаараа ялгаатайг онцоллоо.
Евро-5 стандартын шаардлага хангасан автобензиний хүхрийн агууламж 10 ppm-ээс ихгүй байх ёстой бол Евро-2 ангиллын автобензинд энэ үзүүлэлт 500 ppm хүртэл байж болно.
Иймээс өөр өөр чанарын үзүүлэлттэй автобензинийг хольсон тохиолдолд хүхрийн агууламж өөрчлөгдөх бөгөөд лабораторийн шинжилгээгээр бүтээгдэхүүн стандартын шаардлага хангаж байгаа эсэхийг тогтоох боломжтой.
Ашигт малтмал, газрын тосны газраас шатахуун түгээх станцуудад долоо хоног бүр түүвэрчилсэн хяналт, шинжилгээ хийж байгаа бөгөөд одоогоор энгийн АИ-92 автобензинийг Евро-92 нэрээр худалдаалсан зөрчил илрээгүй байна.
Шатахууны чанарт тавих хяналтыг үргэлжлүүлж, стандартын шаардлага зөрчсөн тохиолдолд холбогдох хууль тогтоомжийн дагуу хатуу арга хэмжээ авах юм.
ЕВРО-92-ЫН ҮНИЙН ЗӨРҮҮ НЬ ИМПОРТЫН ӨРТӨГТЭЙ ХОЛБООТОЙ
Евро-92 автобензинийг шатахуун түгээх станцуудаар харилцан адилгүй үнээр борлуулж байгаа нь иргэдийн дунд асуулт, шүүмжлэл дагуулж байна.
Энэ талаар дэд сайд Б.Мөнхтамир ОХУ болон БНХАУ-аас импортолж буй Евро-92 автобензиний худалдан авах үнэ, тээвэрлэлт болон бусад зардал харилцан адилгүй байгааг тайлбарлав. Мөн нефтийн бүтээгдэхүүн импортлогч ААН-үүдийн төлөөллүүд ч үнийн мэдээллээ танилцуулсан юм.
Иймээс нэг төрлийн стандартын шаардлага хангасан автобензин импортын эх үүсвэрээсээ шалтгаалан өөр өөр өртөгтэй орж ирж байгаа нь аж ахуйн нэгжүүдийн борлуулалтын үнэд нөлөөлж байна.
Гэхдээ үнийн зөрүү нь импортын өртөгтэй холбоотой эсэх, үнэ тогтоолт нь хууль тогтоомжид нийцэж байгаа эсэхэд Монополын эсрэг газраас тогтмол хяналт тавьж ажиллаж байна.
ШАТАХУУНЫ ХАНГАМЖИЙГ ТОГТВОРЖУУЛАХАД ИМПОРТООС ГАДНА ДОТООДЫН ДЭД БҮТЦИЙН ХҮЧИН ЧАДАЛ ЧУХАЛ
Шатахууны шуурхай штабын ээлжит хуралдаанаар импортын эх үүсвэрийг төрөлжүүлэх, вагон-цистерний буулгалт, эргэлтийг эрчимжүүлэх, агуулахын хүчин чадлын хязгаарлалтаас үүдсэн хүндрэлүүдийг шийдвэрлэх асуудалд анхаарч ажиллахаар болов.
Мөн шатахууны чанар, үнэ бүрдэлт, түгээлтэд тавих хяналтыг үргэлжлүүлж, хэрэглэгчдэд шатахууныг тасралтгүй хүргэхэд холбогдох байгууллага, аж ахуйн нэгжүүдийн үйл ажиллагааг уялдуулан ажиллаж байна.
Шатахууны хангамжийн асуудал нь зөвхөн хэдэн тонн бүтээгдэхүүн захиалж, импортолсноор хэмжигдэхгүй. Импортолсон шатахууныг хугацаанд нь хүлээн авч, буулгаж, агуулахад хадгалж, эцсийн хэрэглэгчид тасралтгүй хүргэх бүх шатны уялдаа, хүчин чадлаас хамаардаг гэдгийг онцоллоо.
